OkulBil TV

Eğitim - haber - Sanat

türkiye ve yunanistan’da batı meselesi-mustafa aslan

TOYNBEE,  TÜRKİYE VE YUNANİSTAN

 

Arnold Toynbee (1889-1975) ünlü İngiliz tarihçi bizi yakından ilgilendiren pek çok yapıtın sahibidir. Birinci Paylaşım Savaşı başladığında savaş bakanlığına bağlı propaganda bürosunda çalışan yazar ağır eleştiriler getirmektedir Batı’ya Osmanlı’nın parçalanması ve Türklere bakışları konusunda. Aralarında Türkiye’yi de yakından ilgilendiren birçok propaganda yapıtına imza atmış Toynbee.

Yunanlılar ve onları destekleyen İngilizlerle Bizans ve Modern Yunan Dili, Edebiyatı ve Tarihi üzerine Korais kürsüsünün kurucu profesörü olarak görev yapmış birisidir.

Toynbee’nin kimi görüşlerini değiştirmesinde etken olan Mora, Makedonya, İstanbul ve İzmir gezilerini yapmasıdır.

 

DEĞİŞTİREN GEZİ

 

Dr. Kadri Mustafa Orağlı’nın dilimize kazandırdığı Türkiye’de ve Yunanistan’da Batı Meselesi adlı yapıtı görüşlerinin değişmesinde önemli bir yer tutan gezilerinin bir ürünü olarak ortaya çıkmıştır. Manchester Guardian adına yaptığı bu geziyle Türk-Yunan savaşını yakından izleme olanağını bulmuştur. Geziyle ilgili izlenimlerini dönüşte yayımladı. O zaman (1922 yazında), Mustafa Kemal komutasındaki Türk ordusu Yunanlıları henüz bozguna uğratmamışlardı. Bu yazılar kimi Yunanlıların yoğun tepkisini çekti.

Sekiz ay Türk ve Yunan topraklarında yaptığı gezinin izlerini buluyoruz, bu yapıtta. Türk ve Yunan savaşında her iki tarafı da gezip dolaşma olanağı bulan Toynbee Anadolu ve Mezopotamya’nın işgalinin kolay olduğunu ama elde tutmanın zorluğunu başka örneklerle açıklıyor, Türkiye’de ve Yunanistan’da Batı Meselesi’nde. Buradan da Yunanlıların daha önceki savaşlarına göndermelerde bulunarak bu toprakları elde tutmalarının olanaksızlığını belirtiyor. Yunan işgali altındaki yerleri anlatan bölümler Toynbee’nin Türklere ve Yunanlılara karşı görüşlerinin ne kadar değiştiğinin bir kanıtıdır. Bu bölümlerde, Yunanlıların işgal ettikleri yerlerde Türklere kötü muameleden öte ‘vahşet’ uyguladıklarını belirtmektedir.

1921 yılı yaz başlarında birkaç hafta boyunca, Türk köylülerine karşı vahşet hareketlerine girişen Yunan askerleri ile sivil Rumları, ardından -Osmanlı Kızılayı’nın kurtarmaya çalıştığı- kurbanları arasından hayatta kalanları yakından tanıma imkanı buldum.” (s.s. 319-320)

Toynbee’ye göre Yunan cezaevleri, Osmanlı cezaevleriyle karşılaştırılmayacak kadar kötüdür.

 

“.. İki cezaevi arasında nisbeten düzgün şartlara sahip olanı, önceki dönemde Osmanlı yetkilileri tarafından inşa ve tefriş edileniydi. Utanç verici şartlara sahip diğer cezaeviyse Yunan idaresine ait yeni bir eserdir. Muhtemelen Yunanlı yetkililer, Maltesica cezaevinde bizzat gözlerimle şahit olduğum şartların acil bir düzenleme olduğunu öne sürerek kendilerini temize çıkarmaya çalışacaklardır. Öyleyse nasıl oluyordu da İzmir’deki Yunan idaresi selefine nazaran cezaevlerindeki şartları iyileştirmeye daha fazla gerek duyuyordu?” (s.244)

 

CEPHEDE

 

Türkiye’de ve Yunanistan’da Batı Meselesi’nde Toynbee Kemalistlerden – Anadolu’daki yeni oluşumdan söz ediyor ve Türk Misak-ı Millisi adlı başlığı altında metin madde madde verirken İnönü Muhaberesi’ni de 5 Nisan 1921’de Bursa’da kaleme aldığı bir yazıyla cephe ve cephe gerisiyle okura sunmaktadır.

 

“… toprak katmanlarını yararak meyilli bir şekilde yükselen kireçtaşı kayalıkları, birkaç yarda boyunca yamacı bir tür uçuruma dönüştürüyordu ve dere yatağının kayalıklarla karşılaştıkları yerde Yunan ölülerinin büyük bir kısmı yatıyordu (topçu ateşiyle hayatlarını kaybeden Türklerin ölüleri ise siperlerinde yatmaktaydı). “ (s.301)

 

Türk Kurtuluş Savaşı hakkında bilgi veren yapıt, Yunan Dili ve Edebiyatı Korais kürsüsü kurucu profesörü’nün önemli Yunan işgalinin tanıklığını kaleme aldığı bu yapıtı Dr. Kadri Mustafa Orağlı’nuın güzel çevirisiyle zevkle okuyabilirsiniz.

 

 

*Arnold Joseph Toynbee, Türkiye’de ve Yunanistan’da Batı Meselesi, Türkçesi: Dr. Kadri Mustafa Orağlı Yeditepe Yayınları, 1. Baskı:Şubat 2007-İstanbul

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

OkulBil TV © 2016