OkulBil TV

Eğitim - haber - Sanat

KVAİDAN-mustafa aslan

KVAİDAN

 

İlginç bir yaşam öyküsü olan Lafcadio Hearn’ün öyküleri Kvaidan Tuhaf şeylere Dair Öyküler adıyla yayımlandı.

Lafcadio Hearn’ın Zeynep Avcı’nın Türkçeye kazandırdığı yapıt iki bölümden oluşmaktadır. Birinci Kvaidan adlı bölümde on yedi öykü yer almaktadır. İkinci bölüm ise ‘Böcekler Üstüne Çalışmalar’ adını taşımaktadır.

 

 SES

 Lafcadio Hearn’ın öyküleri doğu ülkelerinin çoğunda karşılaşılabilecek türlerin kimi özelliklerini taşımaktadır. Çünkü geleneksel Japon anlatı türlerinin olanaklarından yararlanıp, kalıplarını zorlamakla yetinmemiş. Çin ve batı edebiyatından da olabildiğince yararlanmış. Ancak bu söylediklerimiz ona özgünlüğünden bir şey eksilttiği kanısında değilim. Tersine hepsinin bileşiminden güzel öykü örnekleri ortaya çıkmış, yer yer yazınsal konulara girdiği.

 

“..Vecizeler içeren Japon şiirinin yavaş yavaş anlaşılır. Bu dizelerin yapıları da ancak sabırlı bir çalışmadan sonra  değerlendirilebilir. Tezcanlı eleştiriciler on yedi hecelik şiirler hakkında ciddi laflar edilmesinin ‘saçmalık olacağını söylerler. Peki o zaman Crashaw’un Kana’daki düğün şenliklerinde görülen mucizeye ilişkin ünlü dizesine ne demeli?” (s.131)

 

ROMANTİK VE DİDAKTİK

Lafcadio Hearn’ün öykülerinde romantizm ve didaktikliğin at başı gittiğini görüyoruz. Romantizmin sarıp sarmalayıcılığıyla okuru metnin derinliklerine çekiyor, yazar. Metnin derinliklerinde gezinmeye başlayan okura da söyleyeceğini uygun bir şekilde iletiyor. Bir yanıyla Mevlana’nın ‘Mesnevi’sini, Sadi’nin ‘Bostan’ ve ‘Gülistan’nını, Beydaba’nın Kelile ve Dimne’sini, Hafız’ın ‘Divanı’nı oluşturan dize ve tümcelerin doyumsuz tadını yakalama olanağını sunuyor.

 Kvaidan’daki öykülerin bütününü ve özellikle de böceklere ilişkin yazdıklarına, yaptığı aktarmalara ayrıca dikkat çekmek istiyorum. Böceklerden yola çıkarak sözü hep insana getirdiği anlatılarından birkaç izlek sayacak olursam kamu yararı, ahlak ve ruhsal rehberlik, nüfus artışı, polimorfizm, dostluk, kadınlar, evrim, cinsellik, doğa ve din…

 

“(Evrimleşirken askerlik ve işçilik için erkekler yerine neden dişiler seçildiği sorusunun yanıtlanması göründüğü kadar kolay olmasa gerek. Yanıt bulamayacağımdan eminim. Ama bu kararı doğal ekonominin vermiş olması mümkün…)” (s.158)

 

METAFİZİK VE…

 

Hearn’ün öyküleri metafizik yönünün ağır bastığı görülebilir. Ancak yazar inatla böcekleri anlattığı, “Böcekler Üstüne Çalışmalar” da inatla ‘Bilim Perisi’ nden söz eder. Görülmeyen görmesini, duyulmayanı duymasını sağlayan bu peridir, başka bir şey değildir. Yazar böylece yazdıklarının dayanak noktasını da söylemiş oluyor okura.

 

“Ama Bilim Perisi bazen sihirli değneğiyle gözlerime ve kulaklarıma dokununca kısa süre için, kimsenin duymadığı şeyleri duyabiliyor, kimsenin anlamadığı şeyleri anlayabiliyorum.” (s.152)

 

Lafcadio Hearn, Kvaidan (Tuhaf Şeylere Dair Öyküler) yaşam zenginliği ve büyük bir kültürel birikimin damıtılarak oluşturulmuş, yabancısı olmadığımız değişik yazınsal tatları bulabileceğimiz yapıtlar arasındadır.

 

*Lafcadio Hearn, Kvaidan (Tuhaf Şeylere Dair Öyküler), Türkçesi:Zeynep Avcı, Can Yayınları,1.basım:Ocak 2009, İstanbul

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

OkulBil TV © 2016