OkulBil TV

Eğitim - haber - Sanat

cumhuriyet ve cumhuriyet bayram

cumhuriyet ve cumhuriyet bayramı

cumhuriyet

 

Cumhuriyet terimi Arapça’da halkın sosyal yaşamda söz ve karar sahibi seçkin bir grubun niteliği olan “cumhur” kavramı ndan alınarak devlet başkanının seçimle belirlendiği bir siyasal rejim ve devlet şekli anlamıyla dilimize yerleşmişti.

Terimin Latince aslı olan “respublica”nın sözlük anlamı “kamu malıdır” Siyasal ve tarihsel gelişim, bu kavramı  demokratik bir rejimde kamu ve halk hizmetinin görüldüğü bir devlet yönetimi anlamına kavuşturmuştur.

Aynı terim şehir devletleri (siteleri)in sınırlarını aşarak Roma Devleti’nin çeşitli adlarından biri durumuna gelmiştir.

M.Ö. 106-43 yılları arasında yaşamış olan Romalı Markus Tullius Cicero “Devlet Üzerine” adlı eserinde, Sezar’ın baskıcı eğilimlerine karşı özgürlük ve demokrasi fikrini savunmaktadır.

Jean Bodin ise 1576 yılında yazdığı “Cumhuriyet Hakkında Altı Kitap” adlı yapıtında modern egemenlik kuramını ortaya koymuştur.

Yeniçağ politika kuramının kurucusu Niccolo Machiavelli ise, cumhuriyet terimini, başkanının seçimle belirlendiği bir devlet ve hükümet biçimi anlayışına kavuşturmuştur. Veraset yoluyla elde edilen hükümdarlığa karşıt olarak, devletin özel bir vasfı olarak belirlemiştir Machiavelli.

Ulusun, egemenliği kendi elinde tuttuğu ve bunu belirli süreler için seçtiği milletvekilleri aracılığıyla kullandığı bir devlet biçimidir, cumhuriyet.

 

CUMHURİYET BAYRAMI

Atatürk, 28 Ekim 1923 günü akşam yemeğinde bulunan konuklarına, “Yarın Cumhuriyeti ilan edeceğiz” dedi. Bu konuklar Kemalettin Sami Paşa, Milli  Savunma Bakanı Kazım Paşa, İsmet Paşa, Fethi Okyar, Rize Milletvekili Fuat ve Afyonkarahisar Milletvekili Ruşen Eşref Ünaydın idi.

Konuklar, genel olarak bu kararı benimsediler. Program yapımı ve görev bölüşümünden sonra, İsmet Paşa dışındaki konuklar Çankaya’dan ayrıldılar.

Atatürk ve İsmet Paşa birlikte Cumhuriyetin İlanı Yasasına ilişkin tasarıyı hazırladılar. Bu tasarı şöyleydi:

1-Türkiye Devleti’nin hükümet şekli Cumhuriyet’tir.

2-Türkiye devleti, Büyük Millet Meclisi tarafınfdan yönetilir.

3-Türkiye Cumhurbaşkanı devletin reisidir. Bu sıfatla gerek gördükçe Meclise ve Bakanlar Kurulu’na başkanlık eder.

4-Türkiye Cumhurbaşkanı, Türkiye Büyük Millet Meclisi çoğunluğunca milletvekilleri arasından bir devre için seçilir.

5-Başbakan Cumhurbaşkaı tarafından, Meclis üyeleri arasından seçilir. Bakanlar, Başbakan tarafından Meclis üyelerinden seçildikten sonra, Cumhurbaşkanının onayına sunulur.

 

29 Ekim 1923 günü, Halk Partisi grubunda Atatürk tarafından teklif edilen tasarı tartışıldı.

İsmet Paşa’nın konuşmasından sonra Abdurrahman Şeref  kürsüye gelerek,  “Hükümet  şekillerini saymaya gerek yok. Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir… Kime sorarsanız sorunuz bu, cumhuriyettir. Doğan çocuğun adıdır. Ama bu ad bazılarına hoş gelmezmiş, varsın gelmesin” dedi.

Hemen toplanan Büyük Millet Meclisince de müzakere edilen kanun, “yaşasın Cumhuriyet ” sesleri ve alkışlarla kabul edildi.

29/30 Ekim 1923 gecesi saat 20.30’da meclisce Cumhuriyet kararı verildi. Karardan on beş dakika sonra, saat 20.45’te Ankara milletvekili Gazi Mustafa Kemal Paşa Cumhurbaşkanı seçildi.

Cumhurbaşkanı Gazi Mustafa Kemal hükümet kurma görevini İsmet İnönü’ye verdi. Meclis Başkanlığı’na ise Fethi Okyar seçildi.

 

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

OkulBil TV © 2016