OkulBil TV

Eğitim - haber - Sanat

çocuk adam-mustafa aslan

 

 

 

ÇOCUK ADAM

 

Çocuk Adam, Beş Hececi şairler arasında yer alan Orhan Seyfi Orhon’un otobiyografik özellikler de taşıyan bir romanı. Uzamın İstanbul olduğu yapıtta bir gencin 1908 II. Meşrutiyet öncesi çocukluğundan başlayarak Osmanlı İmparatorluğu’nun son günlerine kadar uzanan bir zaman anlatılıyor.

 

Çocuk Adam, subay olan babasının ağırlığının duyumsandığı bir ailenin eksen alınarak örülmüş bir roman. Ancak bu sadece bir ailenin değil, yer yer bir ülkenin geçmişiyle ilgili bilgiler de veriyor. Özellikle son bölümlerde I. Paylaşım Savaşı ve sonrasında ülkenin tarihiyle ilgili bölümler ağırlık kazanmış. Kitap böylece  bir kişinin çocukluk ve ilk gençlik döneminin anlatılmasından daha öte bir kimliğe bürünmüş.

 

YOKSULLAŞMA

 

Yapıt, subay ailesini ekonomik ve sosyal yönlerini okuru sıkmadan hatta kabaca duyumsatmadan sunuyor. Meşrutiyet öncesini anlatmakla işe başlayan yazarımız ailenin  -halkın -gittikçe yoksullaştığını ilerleyen sayfalarda gösteriyor.

 

Kahramanımızın subay olan babasının Meşrutiyet öncesinde evi ve bağının yanında çalışanları da vardır Sonraları ise bağ satılıyor, evi taşımak zorunda kalmaktan başka çalışanların da sayısını azaltma yoluna gidiyorlar. I. Paylaşım Savaşı ve işgal yıllarında ise halkın ekonomik durumunun oldukça kötüleştiğini (öğle yemeklerini kaldırdıklarını) kahramanımızın ailesi üzerinden anlatıyor.

 

“Aksaray pazarından her şeyin en ucuzunu alıp getiriyor. En ucuzunu, fakat bizim için gene çok pahalı. Nihayet öğle yemeklerimizi kaldırdık. Bu da yetmeyince Aksaray taraflarında üç odalı bir eve taşındık…” (s.130)

 

 

İŞGAL, ENVER VE TALAT PAŞA…

 

Belli sıralama yapmadan yapıtta sözü edilen tarihi olayları sayacak olursak Wilson Prensipleri, Meşrutiyet,  seferberlik, Balkan bozgunu, Çanakkale Zaferi, mütareke, işgal …  sözcüklerini sıralayabiliriz.

 

Enver Paşa’nın eleştirildiği Çocuk Adam’da I. Paylaşım Savaşı’na girişimize değiniliyor. Talat ve Enver Paşa arasındaki görüş ayrılıkları sergileniyor.  Hatta, Murat Bardakçı’nın hazırladığı Talat Paşa’nın Evrak-ı Metrukesi’nde yer alan Enver Paşa’ya sürgün günlerinde Talat Paşa yazdığı bir mektupta, “Senin öyle serseri dolaşmaklığından bir faideli netice çıkacağını ve hatta Kafkasya ‘ya gitmeye muvaffak olsan dahi yine bir faide te’min edilemeyeceğini zannediyorum ve şahsını tehlikeye koyacağını hissediyorum.” (Talat Paşa’nın evrak-ı Metrukesi, s.162)

 

“Güya Merkezi Umumi’de iki fırka varmış. Harp isteyenlerle sulh isteyenler. Bu yüzden Enver Paşa ile Talat Paşa’nın arası açıkmış.” (s.138)

 

Savaş beraberinde, işbirlikçilerini ve zenginlerini de getiriyor. Orhon, Çocuk Adam’da mandacılara da yer vermiş. Yabancının bayrağı altında yaşamayı içine sindirenlerin asıl kimliklerini yapıtta okuduğunuz da şaşıracaksınız.

Haksız kazanç elde edip kısa zamanda ve kısa yoldan zengin olanlar… Çünkü yokluk ve yoksulluğun kol gezdiği bir zamanda kısa zamanda zengin olmak zor değildir, özellikle doğal felaket ve savaş gibi olağanüstü dönemlerde.

 

 

İSTANBUL:DEĞİŞİMİN KANITI

 

Çocuk Adam, başlı başına bir kentteki değişimi gösteren yapıt. Meşrutiyet öncesi İstanbul’dan başlayarak bugüne uzanacak olursak çok ilginç düşünsel görünümle karşılaşırız. İstanbul’un çok büyük doku değişikliği yaşadığını yapıt bize gösteriyor.

Kahramanımız, aynı zamanda da anlatıcı çocukluk günlerinde Çengelköy’dedir. Yapıtta, doğal olarak bugün İstanbul sınırları içinde olan yerlerden kentin dışı olarak gösterilmektedir. Kentteki günlük yaşamın bugünle kıyaslanarak okunduğunda nereden nereye geldiği daha iyi görülecektir.

 

CHP ve AP’den milletvekili yapmış, şairliğiyle tanınan Orhan Seyfi Orhon’un uzun zamandır baskısı yapılmamış romanı Çocuk Adam’ı Everest Yayınları okurla buluşturmuş. Birçok yönden ilginç bu yapıtın Türkiye’deki, özellikle de İstanbul’daki değişimi göstermesi açısından önemli olduğunu düşünüyorum.

 

*Orhan Seyfi Orhon, Çocuk Adam, 3. Basım:Nisan 2009, Everest Yayınları-İstanbul

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

OkulBil TV © 2016