OkulBil TV

Eğitim - haber - Sanat

bilim ahlakı – hasan akarsu

“BİLİM AHLAKI” ÜZERİNE

Bilim sözcüğü, Türkçe Sözlük’te “Evrenin veya olayların bir kısmını konu edinip
deney yolları ile ve gerçekliğe dayanarak yasalara yükselmeye çalışan bilgi çeşidi” olarak
açıklanıyor. Ahlak sözcüğü ise “Bir toplum içinde insanların uymak zorunda bulundukları
davranış kuralları” olarak tanımlanıyor. Günümüze değin bu sözcükler üzerinde birçok
tartışmalar yapılmıştır. Kimileri, ““ilim öldürme güçlerini çoğaltır…Onu sıkı bir düzen altına
almak gerekir” demiş, kimileri de bilimin ahlakdışı olduğunu ileri sürmüştür. Bilimin çağlar
boyunca yasaklarla kösteklendiğini biliyoruz. Bilim ahlakdışı mıdır? Ahlakdışıdır diye bilim
dışlanabilir mi?
Bilimin ahlaka aykırı olduğunu savunan kafalarla sürekli çatışmalar olmuştur, bugün
de oluyor. Böyle düşünenler, Kahramanmaraş’ta, Çorum’da, Sivas’ta yüzlerce insanımıza
kıymadılar mı?
Savaşta ulusları silahlandıran bilimdir. Silahlar insanlığın yararına kullanılamaz
mı? Makine mi insanın, insan mı makinenin kölesi? Japonya’ya atılan atom bombası,
insanlığın bilimdeki gelişmesinin göstergesi mi? Yoksa barbarlığın bir kanıtı mı? Einstein,
bilimin bir ‘bela’ olduğunu savunurken haklı mı? Bu ve benzeri sorularla dolu bir yapıt var
elimde: “Bilim Ahlakı”. Yazarı Albert Bayet, Türkçesi Vedat Günyol. Yazarın görüşleri
sürekli sorgulayıcı. Günyol da akıcı bir dille çevirince okumaya doyamıyorsunuz. İşte bir
örnek: “… Öte yandan, savaş silahları milyonlarca insanı öldürdüyse, bilimin silahlandırdığı
tıbbın milyonlarca insanın hayatını kurtardığını kim yalanlayabilir? Makineler, çokluk, işçiyi
köle durumuna sokmuşsa, onu birçok yıpratıcı işlerden kurtarmamış mıdır? Çoğunluğun
yararına olan nesnelerin sayısını arttırdığını nasıl görmezlikten gelebiliriz? Asker ve cephane
taşıyan gemilerin, otomobillerin, uçakların, barış zamanında barışçı işlere de yaradığını nasıl
hiçe sayabiliriz?…” (s.16)
Sonunda kötülüklerin bilimin işi olmadığını anlıyoruz. Önemli olan insanlığın bilimi
kullanmasını bilmesidir. Yaşamda, birlik, özgürlük, coşku bilimle sağlanacaktır.
Yakın günlerde ABD’nin bilim ve uygarlık adına Irak’a yeniden saldıracağını biliyoruz.
Bu saldırı karşısında bilimi değil, uygarlık maskesi takınmış barbarlığı kınamak gerekiyor.
Bilimin ahlakına uygun olan da budur. Sözü, Albert Bayet’in sözleriyle bağlamak en
güzeli: “…O, (bilim) düşüncenin yüksek çabalarına gittikçe artan bir coşkunlukla kendimizi
verme yeteneklerini önümüze sererek bizi yüceltir; bizi kendi düzenimizin ötesinde, herkesi
yüceltmeye, yazgımızı başkalarının yazgısından hiçbir zaman ayırmamaya çağırarak
bencillikten kurtarır. O, insan gücünün, bugüne dek yarattığı değerlerin en zengini, en
sarsıcısı, en ‘dinsel’idir. Düşlerimizi umuda çevirip sonsuzluğa götürür o.” (s.150)
Bilimin insanlığın yararına kullanılması ve barış içinde yaşanması en büyük dileğimizdir.
Bilim Ahlakı- Albert Bayet, Say Kitap Pazarlama, İkinci Baskı Şubat 1982. Türkçesi: Vedat
Günyol.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

OkulBil TV © 2016